KIRIKLAR
Kemiğin anatomik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kemiğin kırılması i^iıı v>ı dan doğruya veya dolaylı bî* d,irin1 ye m.ını/ kalınası Mt-sela yilksek hıı v> ««İHI
atlayan şahsın ayak üstü düşmesine rağmen omurgasının kırılması, dolaylı darbe ile kırılmadır, Ya da el üzerine düşen kimsenin köprücük kemiğinin kırılması gibi...
Kırıkların diğer önemli sebeplerinden biri de kemik hastalıklarıdır.
Kırıklarda iyileşme genelde yaşa ve kırığın yerine göre değişir. Çocuklarda bu süre 4-6 hafta iken yetişkinlerde 3-4 ayı bulabilmektedir.
Kırık Çeşitleri
Basit veya Kapalı Kırık
Kırık üzerindeki deride açılma, yaralanma yoksa
Af tk Kırık
Eğer kırık deri açılıp da kemik ortaya çıkarsa buna denir. (Açık kırıklarda enfeksiyon tehlikesi vardır.)
Taş Ağaç Kırığı
Kemiğin eğildiği ve yarım kınlcbğı duruma denir. (Çocuklarda daha çok görülür.)
Belirtiler:
Kınlan bölgede şiddetli bir ağrı görülür. Kırık bölgeye yapılan basınç ve hareketle ağrı artar.
Kırık bölgeye dokunulduğu zaman refleks olarak çekilme veya hassasiyet görülür. Hasta kirile bölgesini dokundurmaktan çekinir ve kırık bölgeyi sağlam eliyle tutmak ister.
Kırık uçların birbirine değmesi ve sürtmesi ile titreşim şeklinde sesler çıkar.
Şişme ve elumozlar görülür,
Kırılan bölgede şekil bozuklukları görülür. Bunun nedeni ise kemiğin belirsiz bir biçim almasıdır. Elle muayenede kemik bütünlüğünün bozulduğu anlaşılır.
Kırılan bölgede açık kırık varsa yaralar meydana gelir. (Her kırık belirti vermeyebilir. İlk yardımcı, hastanın kırık bölgesini sağlam organla karşılaştırmalıdır.)
Kırıklarda Genel İlk Yardım
Kırılan eklemin İki başım, İki elinizle ayrı ayrı tutup hizaya getirip desteğe alınız. Gereksiz hareketlerden kaçınılmalıdır.
Kırık kemiği tespit ediniz ve sabitleştiriniz. Sabitlemek için en iyi yer, hastanın kendi sağlam organıdır.
Kırık bölge atele alınabilir. (Atel malzemeleri olarak tahta, mukavva veya kalın sert kumaştan faydalanılabilir.)
Açık kırıklarda kanamalar görülür. Ayrıca deride yaralar oluşur. Böyle durumlarda önce kanama durdurulmalı, yara yeri pansuman edilmelidir.
Kırık bölgeyi sabitledikten sonra kan dolaşımına bakmak gerekir. Kırık organdaki kan dolaşımı tırnaktan kontrol edilir. Tırnağa basıldığı zaman tırnak beyazlıyor, basınç kaldırıldığında eskisi gibi pembeleşiyorsa kan dolaşımı normal demektir.
Kırıklarda Atel Malzemesinin Hazırlanması
Atcl malzemesi olarak ne kullanılacağı iyi tespit edilmelidir. Genelde tahta ve mu kavgadan faydalanılır fakat seri kumaşlar, çok katlanmış gazete ya da kırık bölgeye uy guıı ölçülerde ol.in sen malzemeler kul lanı la bil i e. Tahta kullanılacaksa t.ıh layı kumaşa sarıp uygulamak daha iyidir’ Bu şekilde hastanın tam yanına/,
l'.n ıv» kııık lespıı mal/eınesi mukavvadır I leı evde bulunur ve ^ekil veıınek daha
Kafatası, beyni dış etkenlerden koruyan bir kafesi andırır. Beyin kafatası içerisinde, saydam bir sıvı içinde darbelere karşı güvence altına alınmıştır.
Kafatası kırıkları içeride beynin zedelenmesine yol açar; beyne baskı uygulanması, beyne baskı yapan kanın toplanması bakımından hayati önem taşır.
Belirtiler.
Kafatası kırıklan genelde röntgenle teşhis edilse de şu belirtiler de görülür:
Bilinç kaybolması.
Hastanın kafasına bakıldığında yu muşaklık, kırık bölgeye elle bastırıldığın da çöktüğü görülür.
Hastanın travmadan sonra bur nundan ve bilhassa kulaktan kan veya omurilik sıvısı gelebilir.
Amaç:
Kazazedenin durumunu muhafaza ederek hastaneye sevk etmek.
İLK YARDIM: »
Kafatası kırıklarında uygun pozisyon aldırılmalıdır. Kulaktan akıntı geldiği için akıntı gelen kulak aşağı gelecek biçimde hasta yan yatırılır. Eğer, başta yara varsa, ste ril gazlı bezle kapatılır. Kanama varsa kınk bölgeyi incelemeden kanamayı durdurmak için bir şey yapılmamalıdır.
Hastanın kan akan kulağına temiz bir bez örtüp üçgen kafa sargısı ite baş bol gesi sarılmalıdır. Kazazede yukanda anlattığımız yan pozisyonda baş, boyun ve omııı ga kınlmadan itina ile yan yatınlır. Kafatası kemiğine batan ve beyni zedeleyen bir u sim varsa kesinlikle çıkartılmamalıdır. Aynca beyni görünen kazazede için de hiç bil müdahale yapılmamalıdır.
Travmadan sonra şuuru yerine gelen hasta aynı dikkatle en yakın hastaneye sevk edilmelidir.
Kaburga Kırıkları
Kaburgalara gelen kuvvet şiddetliyse kaburgalann kırılan uçları içeriye doğru ılii nerek plevra zanm, akciğerleri zedelemek suretiyle delik oluşur. Bunun sonucumla ı i ğerler söner, havası göğüs boşluğuna dolar ve akciğer yetmezliğinden boğulma ^ui ı! lür.
Belirtiler.
Kınlan kaburga bölgesinde şiddetli ağrı görülür. Hasta normal solunum yap.ıııı.n, Nik sık solunum yapar. Kınlan bölge yan organlara battığı için hasta acı dııvMi x jkıiıı nete» alamaz. Hasta eli ile kırık bölgeyi tutar.
,N\k kemiklerin etraftaki organ ve dokulara zarar vermesini önlemek içiıı uvfliın CSpıt yaN> luMıiıırve ncvk edilmelidir.
tLK YAlKltlM:
llastanm ağrı gıkıma karfi önlem alınmalıdır. Kırık kaburgaların sahil .......
. mauy ,ı üçgen sargı kvıll.mılıı Kırık bölgenin üçgen samıyla sabitlenmesi haslan m ı.<
Iıat lamasına da yardımcı ol m oluru/,
Av rica içerideki dokuları vc sinir uçlarını /aldı muitGenişçe katlanmış iki adet üçgen sargı hazırlanır ve şu şekilde tatbik edilir.
1. Sargı kırık taraftan sağlam tarafa doğru konur. Hastaya derin nefes alması söylenir ve nefesi verirken sağlam tarafa düğüm atılır,
2. 2. sargı 1. sargının 3/4‘ünü kaplayacak biçimde sarılır ve kırık olmayan taraftan düğüm atılır. Kırık taraftaki kolun sabitlenmesi için kol üçgen askıya alınır.
Böyle bir durumda hastayı oturuş pozisyonunda hastaneye sevk ediniz.
Üst Kol Kemiği Kırığı
İLK TARDIM:
Malzeme olarak ne kullanılacağı tespit edilmelidir. Mukavva veya ince tahtalardan faydalanılabilir.
Tahta kullanılacaksa tahtayı sargı bezi, eşarp, kumaş parçalarıyla sarmak gerekir. Daha sonra başka bir kumaş parçası ile üst kolun dış kısmına ve koltuk altı taralına koyularak tespit edilir. (Tahtanın koltuk altına gelecek kısmına pamuk gibi yumuşak bezler koyarsak hasta rahatsız olmaz.) Tahtanın uzunluğu omuzdan dirseğe kadar olmalıdır.
Kınk kol uygun atele alındıktan sonra üçgen kaldırma askısı ile boyna aşılmalıdır.
Katlanmış kumaş parçaları ile atellenmiş kınk kol gövdeye sabitlenir.
Hasta, oturuş pozisyonunda hastaneye sevk edilir.
Dirsek Bükülemiyorsa İLK TARDIM:
Kazazede sırt üstü yatınlır. Kırık kolu vücudun yerine yerleştirilir. Dirsek kırılmadığı için kesinlikle kırmaya çalışmayın.
Kırık dirsek ile gövde arasına yumuşak kumaş parçası koyun. Kırık dirseği gövdeye sargı bezleri ile sabitleyin. Bu sargı bezlerini kalçadan hemen dirseğin altından ve kolun üst kısmından karına getirerek bağlamak gerekir.
Hasta fazla hareket ettirilmeden yatış pozisyonunda hastaneye sevk edilir.
Ön Kol Kırığı İLK TARDIM:
Ön kol kınklarında genelde tahta veya mukavvadan istifade edilir.
Tahta ateller yumuşak kumaş parçaları ile kaplanır. Tahta ateller ön kolun iç ve dış kısmına yerleştirilir. Küçük üçgen sargılar ile kola sıkıca sabitlenir.
Kırık kol sabitlendikten sonra 90 C°’lik açı ile kol üçgen askıya alınır. Hasta, asıl tedavisi için hastaneye sevk edilir.
Parmak Kırığı İLK TARDIM:
Parmak kırığının tespiti yapılmadan evvel yüzük varsa çıkarılmalıdır.
Kırılan parmağın altına ve üstüne tahta veya mukavva parçası konur (uzunluk olarak mukavvanın bileğe kadar gelmesi daha iyidir) ve rulo sargı bezi ile sarılır.
Kınk parmağın olduğu el üçgen askıya alınır. Ve kalp seviyesinin üzerinde tutu
lıııJ,
Köprücük Kemiği Kırığı
İLK TARDIM:
Köprücük kemiği kırığında kesinlikle fazla hareketten kaçınıp kemiğin hemen sabitlenmesine çalışılmalıdır.
Kazazedeyi oturtunuz. Kırık taraftaki kolun parmak uçları çapraz taraftaki köprücük kemiğine konur. Kaldırma askısı ile kırık taraftaki kol askıya alınır.
Hastanın koltuk altına küçük yastık konur.
Askıya alınan kol geniş bir üçgen sargı bezi ile gövdeye sarılır. Sargının düğümü sağlam taraftan atılmalıdır.
Hasta oturuş veya yürüyüş pozisyonunda hastaneye sevk edilir.
Eğer iki taraf da kırılmış ise yapılan işlem her iki kol için de aynı olmalıdır. İki el göğüste üst üste getirilerek vücuda sabitlenir.
Kalça ve Bacak Kırıklan İLK TARDIM:
Bacakların altına birkaç adet katlanmış sargı bezi yerleştirin. Sargı bezlerinin bi ri kırık kemiğin üzerine, altına ve dizlere, bacak alt kemiklerine getirilir. Ayak bileğine de sargı bezi yerleştirilir. *
Hastanın ayaklarından koltuk altına gelecek şekilde tahta ayarlanır. Yumuşak bir bez sarılır. (Tahta yerine mukavva da olabilir.) Kırık kalçanın dış tarafına yerleştirilir,
Hastanın sağlam aya^ı kırık ayağın tarafına geti rilir. Hastanın iki bacak arasına yumuşak kauçuk veya yastık konmalıdır,
Yerleştirilen talıl.ı veya mukavva hastanın göğsünden, kalçaların dan ve ayaklarından satjij bezleri ile bağlanır. Kııık organ iyice sabitlenit Sargı bezlerini zorlaya rak, sıkı sıkı çekerek hag lamak yanlıştır. Dügtllıı ler sağlam tarafa .vt ılıt
Hasta sedyeye yatırılmış halde hastaneye sevk edilir. (Bacak kırığında taliki yvv>i mukavva bulamaz isek kırık bacak sağlam bacağa bağlanarak sabitlenir.)
Diz Kapağı Kırığı
İLK TARDIM:
Dizlerdeki hareket menteşe gibidir. Öne ve arkaya açılır. Aşırı blikillıvu' vr /m lan malarla dizin bu yapısı bozulur, sakatlanır. Tek bir bacak üzerine biııcn yOklr /m İm dönüşlerde diz bağları, kirişler kopabilir. Başka darbelerle diz kapağında knık, t^ııUk olabilir.
Hasta sırt üstü yatırılır, bacağı rahat konuma alınır. Di/ kapağı bölesi yuıım?.^ kumaşlarla fnzln sıkmadan sarılır.
Di/in alıma yumuşak bir yaslık, palın veya IviK.ınİye konmalıdır
Ayak Kırıkları ve Çıkığı İLK YARDIM:
Ayakta kanama varsa durdurulur. Açık kırık varsa pansuman yapılır.
Kare şeklinde yumuşak yastık veya birkaç defa katlanmış kumaşın ortasına, kırılan ayak yerleştirilir.
Yastık veya birkaç defa katlanmış kumaşın üst kenarlan önde birbirine yaklaştırılarak çengelli iğne ile tutturulur. Gerekirse bu işlem sargı bezi ile sarılarak da yapılabilir.
Kırık ayak (çıkık da olabilir) kalp seviyesinin üzerinde tutularak kazazede hastaneye sevk edilir.
Çene Kırığı
İLK YARDIM:
Çeneye sert bir darbe gelmesi ile oluşur. Kırık genelde bir tarafta olur. Fakat her iki çenede de olabilir.
Çene kırıldığı zaman aşağı düşer.
Kazazedeye konuşmaması söylenir.
Hastayı öne doğru eğin. İlk yardımcı elinin avuç içini kınk kemik üzerine yerleştirir ve üst çeneye yavaşça iter.
Dar bir sargı yapılır ve orta kısmı kazazedenin çenesinin altına yerleştirilir. Bir ucunu da başın tepesinden aşırılarak ve kulağın yukarısından çaprazlaştırılır. Kısa ucu alnın tarafından, öbür yan uzun ucu da diğer taraftan kafanın arkasından geçirilir. Öbür tarafı kulağın yanından geçirip iki ucu bağlanır.
Hastada kusma ihtiyacı varsa sargılama işlemi durdurulur. Başı sağlam tarafa çevrilir ve çenesi ilkyardımcının elinin avuç içi ile tutulur. Ve desteklenir. Kusması bittikten sonra sargılama işlemine devam edilir.
Boyun Kırıkları İLKYARDIM:
Hastanın kımıldamamasına dikkat edilir.
İlk yardımcı elini hastanın kulaklanna koyarak boyunu dengede tutmaya çalışır.
Battaniye, yastık, palto gibi şeyler katlanarak hastanın başının yanlarına ve omuzlanna destek olarak konur,
Hasta sakin tutulmaya çalışılır. Ve sağlık kuruluşuna haber verilerek yardım istenir.
Hastanın giysileri gevşetilerek boynu-açılır. Hastaya, kalınca bir yakalık koyulur.
Yakalık mevcut değilse, 10 cm. genişliğinde kalınca bir gazete dürülmelidir. Gazete üçgen beze, çoraba veya havluya sarılmalıdır. Yakalığın ortası hastanın boynuna getirilir. Ve çene altına yerleştirilir. Yakalık boyundan dolanır ve önde düğümlenir. Yakalık boyuna sabi ilen irken haslan m solunumuna engel olmamalıdır.
Boyun Kırıklarında Hastanın Sedyeye Alınması
Hasta sırt üstü yatırılır.
Hastanın elleri karın bölgesinde birbirine bağlanır.
Boyun kırığı olan bir hastayı sedyeye taşımak için en az üç kişiye ihtiyaç vardır. Bunlardan biri pastanın başını ve omuzlarını, diğerleri ise bel ve bacaklarını omurga kırılmadan aynı anda kaldırırlar.
Daha önceden hazırlanmış sedyeye hasta yavaşça konur.
Hasta sedyeye bağlanarak hastaneye sevk edilmelidir (hasta fazla hareket ettirilmemeli).
Omurga Kırıkları
İLK YARDIM:
Omurga, kafatasından çıkan ve kuyruk sokumuna kadar inen bir kemik yapıdır.
Omurga kırıkları, kırıkların en tehlikesidir.
Genelde trafik kazaları, kazazedenin üzerine ağır yüklerin düşmesi, ayakların üzerine düşmek hatta başını çarpmak gibi etkenler omurga kırıklarına neden olabilir. Omurga kırığında yapılacak ilk yardım çok Önemlidir. Dikkatli ve bilinçli yapılmalıdır. Aksi taktirde Ölümlere ve sakatlanmalara sebep olunabilir.
Solunumu kontrol altma alm. Hastanın dolaşımım kontrol edin.
Hasta gereksiz hareket ettirilmemeli ve ayağa kaldınlmamalıdır.
Hastanın altına sedye veya kapı gibi malzemeler konabilir. Bunun için üç kişiden faydalanılır. Boyun kırıklarında hastanın sedyeye alınması gibi taşınır. Hasta gövdeden, kalçadan ve bacaklardan sedyeye bağlanır.
Hastanın boynunun her iki tarafına kum torbası veya yastık konur. Hastanın ha şı ve vücudu sedyeye bağlanır.
Acil olarak hastaneye sevk edilmelidir. (Omurga kırıklarında zorunlu kalınmadı ğı sürece hastayı taşımamak ve kaldırmamak gerekir. Kazazede baygınsa çenesini kaklı rarak solunum yolu açılmalı, gerekiyorsa suni teneffüs yapılmalıdır.)
Bel Ağrısı
Bel omurları çok hareketlidir ve kendi ekseninde bile dönebilir. Omurların h.m' ketini sağlayan kıkırdaktan yapılmış diskler vardır. Ağır yük kaldırma, itme, çekme vr ya düşmeye bağlı olarak disklerde ezilme ve kayma olabilir. Bel ağrıları bu nedenle oı laya çıkar.
İLK TARDIM:
Hasta sert bir yere sırt üstii yatırılır, istirahat ettirilir. Yatağın altına t ah la kuıı.ı rak sertlik temin edilir.
Bele sıcak uıbik edilebilir,
Mümkünse hasta hareket ettirilmez ve ağır kaldırması yasaklanır.
Ağrı kesiciler verilebilir.
Ağrı 3-4 gün içinde geçmezse ve artarsa doktora başvurulmalıdır.
Yaşlılar, daha önce bel kayması geçirenler, boyu uzun olanlar bel ağrısına daha sık yakalanır.
Nasıl Korumalıyız?
Bel ağrılarında sırtın duruş şekilleri önemlidir. Kadınlar alış veriş ve ev işlerinde yassı topuklu ayakkabılar giymelidir. Sırtı ağrıyanlar hiçbir zaman yüz üstü yatmamalıdır. Yumuşak yatakta (yün yatak gibi) yatılmamalıdır. Yatak sert olmalıdır. Eğilirken bacakları bükerek öne doğru eğilin.
Otururken dik oturun, ldtabı dize koymayın. Ağır bir eşyayı kendi kendinize kaldırmayın. Başkasından yardım isteyin. Eşya taşırken rahat kıyafeder giyin. Alışveriş dönüşünde alınan şeyleri tek bir çantaya koymayın, yük bir noktaya binmesin. İki çantaya bolün, her birini bir elinize alm. Böylece yük dengelenmiş olur.

Powered By KurSistem


tabela